Iedereen kent het Noorderlicht, maar ben je ook bekend met het fenomeen Westerlicht? Met Westerlicht kleurt bij het invallen van de avond alles om je heen ineens in paars licht. Je komt dit unieke fenomeen alleen tegen in het Westland, meestal in de lente of de herfst, en alleen bij laaghangende bewolking. En vaak als de zon net een uurtje onder is gegaan.

Dit fascinerende verschijnsel ontstaat door een uniek samengaan van natuur en technologie. Het Westland staat namelijk vol glazen kassen, waarin met zo min mogelijk middelen en landgebruik zoveel mogelijk gezonde groenten, bloemen en planten worden geteeld.

Omdat er voor veel gewassen te weinig zon-uren zijn om jaarrond te telen, wordt in de donkere dagen vaak extra belicht met kunstlicht. Dat doen de Westlanders telers met energiezuinige LED-lampen, die paars kleuren door het lichtrecept dat telers erin programmeren.

En soms, als de bewolking laag hangt en de verduisterende schermdoeken tegen lichtvervuiling in de kassen nog net niet dicht zijn, dan reflecteren de wolken korte tijd het paarse licht en kleurt het hele Westland paars. Alsof je alles door een Instagramfilter bekijkt.

Bezoek Westland heeft samen met experts uit de glastuinbouw de Kassen Route Westland ontwikkeld: drie fietsroutes van verschillende lengtes, waarbij je op de fiets langs wereldspelers op tuinbouwgebied fietst en via interactieve informatieborden leert wat zich afspeelt in verschillende kassen.

Het is een fantastische manier om de glastuinbouw te leren kennen, terwijl je ontspannen fietst door het ook verrassend groene Westland. Met natuurlijk comfortabele terrassen aan het begin en einde van de route. In dit artikel zullen we regelmatig verwijzen naar de Kassen Route Westland voor wie geïnteresseerd is in een dagje educatief ontspannen.

In de loop der eeuwen versplinterden de tuinen van de buitenverblijven in kleine stukjes grond waar Westlanders hun voedsel op verbouwden. Vanaf halverwege de 19e eeuw ontdekten ze dat het plaatsen van glas boven het gewas of tegen een muur ervoor zorgde dat er meer geteeld kon worden.

Vaak was dit platglas één van de vele gewassen die een teler op zijn land teelde, naastbijvoorbeeld witlof, boerenkool, peultjes, uien, aardappelen en appels of peren. Sommige telers hadden we 25 verschillende gewassen staan op hun land, behalve voor de verkoop ook noodzakelijk voor het voeden van gezinnen die regelmatig meer dan tien kinderen hadden.

In eerste instantie was het glas bedoeld voor de teelt van druiven, het product waarin de Westlandse glastuinbouw haar oorsprong heeft. De druiventeelt was zo belangrijk, dat Westlandse kinderen tot halverwege de 20e eeuw nog twee weken “krentverlof” kregen van school en bij ouders, buren en kennissen mochten helpen om de druiven te krenten. Een handeling waarmee de druiventros uitgedund werd, zodat de overgebleven druiven een mooie, volle Westlandse tros vormden.

Later ontdekten telers dat gewassen als komkommer, tomaat en diverse bloemen het ook beter deden onder het glas, en dat het nog efficiënter werd als je het glas hoger en hoger maakte. Ook werden de kassen steeds vaker verwarmd met stookkachels, waardoor het Westland vol stond met glas en bakstenen pijpen. Zo ontstond de Glazen Stad: experimenteren en investeren.

TIP: Het Westlands Museum ligt op je fietsroute bij Kassenroute 1 en Kassenroute 3, zodat je zelf kunt zien hoe de glastuinbouw zich ontwikkeld heeft in de loop der eeuwen. Daar kun je oude kassen bekijken en leer je ook meer over typische Westlandse handelingen als het krenten.

In de loop van de 20e eeuw bleven de Westlanders innoveren. Dat deden ze vooral samen, in studieclubs voor telers en telersverenigingen. Maar ook in de voetbalkantine op zaterdag, of tijdens de feestweken. Of als telers even “gingen tuinen” bij elkaar. Op de koffie, het betonpad op dat dwars door de kas loopt en vaak met een shaggie in de mond samen mopperen over de het weer, “beessies” in het gewas en de veilingprijzen.

> Met Kassenroute 3 kom je langs de bloemenveiling Royal Flora Holland in Honselersdijk. Het is samen met Bloemenveiling Aalsmeer de grootste bloemenveiling ter wereld.

Het doel van de telers was altijd om meer controle over de groei en opbrengst van de teelt te krijgen, en tegelijkertijd de kosten te verminderen. Klimaatcomputers werden opgehangen, die data verzamelden en de teler hielpen met het juiste klimaat in de kassen creëren. De luchtramen werden gemotoriseerd, schermdoeken die de warmte in de kas hielden deden hun intrede en natuurlijk ook de verlichting waarmee we dit verhaal zijn begonnen. In eerste instantie was dat oranje Son-T verlichting, en inmiddels de paarse LED-verlichting.

Zogenaamde “rotklussies” werden geautomatiseerd, en inmiddels zie je in de meeste kassen wel transportbanden, sorteermachines, inpakrobots en soms zelfs robots of drones tussen het gewas. Bij alle Kassenroutes kom je langs bedrijven waar geïnvesteerd is in prachtige machines, die het werk efficiënter en duurzamer maken. Het bespaart zwaar werk, en ook arbeidskosten.

> Diverse telers kennen een ingenieus systeem van tafels vol planten die zich automatisch door de kas verplaatsen, zodat er nauwelijks mensen de kas in hoeven en de volgroeide planten vanzelf aangevoerd worden in de schuur. Zo werken SVCO (potplanten, Kassenroute 1), Vilosa (kalanchoë, Kassenroute 2), Koppert Cress (cressen, Kassenroute 2), Kwekerij Piet Vijverberg (orchideeën, Kassenroute 2) en Opti-flor (orchideeën, Kassenroute 2) met deze tafels.

Hoe komt een tomaat of een komkommer in de supermarkt? De gerbera die je koopt bij de bloemist, waar komt die vandaan? De kans is groot dat wat jij koopt in een supermarkt of bloemenwinkel zijn oorsprong vindt in het Westland. De glastuinbouw is georganiseerd in een keten van bedrijven die ervoor zorgen dat de route van zaadje tot groente, bloem of plant zo efficiënt mogelijk geregeld is. De reis van de teelt begint bij een veredelaar en vermeerderaar. Daar worden nieuwe rassen ontwikkeld. Of het nu gaat om tomatenplanten die beter bestand zijn tegen ziektes of nieuwe kleurtjes van je favoriete bloem, de kans is groot dat wat jij eet of op je vensterbank zet is “ontworpen” bij een veredelaar in het Westland. Sommige grote bloemen- en plantentelers doen het veredelen van hun planten zelf.

> De weg N223 van Delft naar De Lier lijkt een onbeduidende provinciale weg. Maar wat de wereld over tien jaar eet of in een vaas zet, wordt door bedrijven langs deze weg ontwikkeld. Grote veredelaars zoals Rijk Zwaan, Dümmen Orange en Syngenta zitten met laboratoria, proeflocaties en kantoren langs deze weg. Met Fietsroute 1 kom je langs een stuk van deze weg.

Als de teler zijn jonge planten binnen heeft, gaat hij er vruchtgroente of sierplanten mee produceren. Dat betekent dat hij constant aan het kijken is of hij de energie van de plant wil stoppen in de groei van de plant of juist in het aanmaken van vruchten, bladeren of bloemknoppen. Daar de goede balans in vinden, in combinatie met de weersomstandigheden en de marktprijs, is het jaarlijkse spel van het telen.

Elke teelt heeft daarin zijn eigen uitdagingen. Tomatenplanten groeien bijvoorbeeld met 25 centimeter per week, dus daar komt ook een vernuftig systeem van draden bij kijken. Orchideeën doen er weer anderhalf jaar over van stek tot verkoopbare plant, dus moet je ver vooruit plannen.

Vanuit de verpakkingshallen van de telers of de coöperaties gaan de groenten, bloemen en planten naar de markt. Dat zijn supermarkten, groothandels en exporteurs over heel Europa, want Westlanders kijken ver voorbij de grenzen van hun eigen regio om hun producten af te zetten.

Tot slot zijn er nog de technische bedrijven, die alle techniek, software en machines aanleveren waar telers mee werken. Deze toeleveranciers presenteren zich bijvoorbeeld bij TomatoWorld (Kassenroute 1), waar ze in een demokas samen de nieuwste innovaties testen.